Türkiye’de Batı’daki örneklerine benzeyen bir “üniversite” kurma fikri, ilk kez Tanzimatın ilânından sonra, eğitim alanında gerçekleştirilen düzenlemeler çerçevesinde benimsenmiştir. Başarısızlıkla sonuçlanan çeşitli girişimlerin ardından İstanbul’da kurulan ve alınan tüm önlemlere rağmen gerçek bir üniversite olma niteliğine kavuşamayan “Darülfünun” 1933 yılına dek varlığını sürdürebilmiştir.

Cumhuriyetin ilk yıllarında, modern üniversiter sistemin yapılanması ve yükseköğretim kurumlarındaki eğitim-öğretim ve bilimsel araştırma faaliyetlerinin çağdaş ülkelerdeki düzeye çıkarılması amacıyla başlatılan çalışmalar sonucunda gerçekleştirilen ilk yükseköğretim reformu ile 1933’de Darülfünun kapatılarak yerine İstanbul Üniversitesi kurulmuştur. Aynı yıl, Ankara’da da yapısal ve işlevsel açıdan üniversiter bir nitelik taşıyan Yüksek Ziraat Enstitüsü (YZE) açılmıştır.

Gerek İstanbul Üniversitesinde, gerekse YZE’de, 1930’lu yıllardan itibaren eğitim-öğretim ve araştırma etkinliklerinde önemli görevler üstlenen Alman Öğretim Üyelerinin, o yıllarda Avrupa’da özellikle de Almanya’da uygulanmakta olan üniversiter sistemi Türkiye’ye adapte etmeye yönelik çalışmaları, yalnızca lisans eğitimi ile sınırlı kalmamış; geliştirilen yazılı yaptırımlarla çağdaş anlamda lisansüstü eğitim-öğretimin de temelleri atılmıştır.

Türkiye’nin ilk Üniversite Kanunu olan ve 1946’da yürürlüğe konan 4936 sayılı Yasa ile üniversiter sisteme resmen dahil edilen lisansüstü eğitim, bu yasaya dayanılarak geliştirilen doktora ve uzmanlık yönetmelikleri çerçevesinde yürütülmeye başlanmış; ayrıca, 1219 sayılı Yasaya dayanılarak çeşitli yıllarda ve değişik adlar altında çıkarılan Tababet Uzmanlık Tüzükleri ile tıp fakülteleri mezunlarının yanısıra, eczacılık, diş hekimliği ve veteriner fakülteleri mezunlarına da tıp fakültelerinde ya da Sağlık Bakanlığı tarafından kabul ve ilan edilen kurumlarda belirli dallarda uzmanlık eğitimi yapma olanağı sağlanmıştır.

Veteriner hekimliği alanında, Tarım Bakanlığı tarafından çeşitli tarihlerde hazırlanan yönetmelikler çerçevesinde yürütülen uzmanlık eğitimi, 1954 yılında yürürlüğe konan 6343 sayılı Kanun ile yasal dayanak kazanmış; 20 Haziran 1967’de Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi Hayvan Yetiştiriciliği ve Sağlık Bilimleri Uzmanlık Yüksek Okulunun kurulması ile birlikte Okul ve Bakanlığın yakın işbirliği dahilinde sürdürülmeye başlanmıştır. Okulda, ayrıca, Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi “Doktora Yönetmeliği” uyarınca doktora eğitim-öğretimi yaptırılmasına da olanak sağlanmıştır. Bu uygulama, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun yürürlüğe konmasına kadar devam etmiş; söz konusu Yasanın çıkarılmasından sonra Uzmanlık Yüksek Okulu kaldırılmıştır.

Sağlık alanında, “tıpta uzmanlık” dışındaki lisansüstü eğitim ve öğretim 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu uyarınca kurulmuş olan Sağlık Bilimleri Enstitülerine bırakılmıştır. Bu çerçevede, Ankara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Üniversitenin Diş Hekimliği, Eczacılık, Tıp ve Veteriner Fakültelerinin ilgili Anabilim dallarında Lisansüstü eğitim-öğretimi (yüksek lisans ve doktora) düzenlemek, yürütmek ve denetlemek amacıyla 07.09.1982 tarihinde kurulmuştur.

Enstitünün ilk müdürü 7 Eylül 1982 tarihinde atanmış. Enstitü Yönetim Kurulu ve Enstitü Kurulu oluşturularak teşkilatlanması tamamlanmıştır. Lisansüstü eğitime 1982-1983 Eğitim-Öğretim yılı Bahar yarıyılında başlanmış; Veteriner, Tıp, Eczacılık ve Diş Hekimliği Fakültelerinde lisansüstü eğitimlerini sürdüren 102 öğrenci devralınmış; ayrıca, adı geçen fakültelerin 11 Anabilim Dalında açılan 11 programa 7’si doktora ve 9’u yüksek lisans yapmak üzere toplam 16 öğrenci kayıt olmuştur.
Lisansüstü eğitimin niteliğinin geliştirilmesi, uygulamalarda birlik sağlanması ve lisansüstü eğitimin gelişmesine katkıda bulunmak amacıyla Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı’nın 11/07/1988 tarih ve 15065 sayılı yazısıyla sağlık bilimleri alanında lisansüstü eğitim – öğretim yaptıran enstitülerin müdürlerinin Ankara Üniversitesi koordinatörlüğünde, her yıl bir araya gelmeleri istenmiş ve bu toplantıların ilk ve 15’ncisi Ankara Üniversitesinde gerçekleştirilmiştir. 19-20 Haziran 2003 tarihinde Ankara Üniversitesinde gerçekleştirilen 15’inci Enstitü Müdürleri Toplantısı ile bu toplantılar ilk defa kongre, panel, sempozyum ve çalıştay oturumları şeklinde gerçekleştirilmiş ve konuşmalar ve oturumlardan elde edilen sonuçlar kitapçık haline getirilmiştir.
Enstitümüz doktora programı öğrencilerine bilimsel düşünme ve bilimsel etiğe uygun davranış kazandırmak amacıyla 2003-2004 eğitim – öğretim yılı bahar yarıyılında ilk defa Enstitü “Bilim Etiği ve Bilim Tarihi” Entegre dersi yaşama geçirilmiştir. Dersi yürüten öğretim üyeleri tarafından lisansüstü öğrencilere yönelik “Bilim Etiği ve Bilim Tarihi” ders kitabı hazırlanmış ve bu kitap Mayıs 2004 tarihinde Ankara Üniversitesi Basımevi tarafından basılarak öğrencilerimizin bilgisine sunulmuştur.
Doktora programı öğrencilerimize; Sağlık Bilimleri alanında bilimsel araştırma sonuçlarının istatistiksel olarak analiz etme bilgi ve becerisi kazandırmak amacıyla ve 22 Haziran 2006 tarihli Enstitü Kurulu Kararı ile 2006-2007 eğitim-öğretim güz yarıyılından itibaren uygulamalı Enstitü ” Bilimsel Araştırmalarda İstatistiksel Yöntemlerin Kullanımı ” Entegre dersi açılmıştır.

Not : Enstitümüz “tarihçe” sayfası Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi ve Enstitümüz, Veteriner Hekimliği ve Deontoloji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Yrd. Doç. Dr. R. Tamay BAŞAĞAÇ tarafından hazırlanmıştır. Kendilerine katkılarından dolayı teşekkür ederiz.